Renk Çemberi



Bizim modern çağdaki renk ve ışık anlayışımız Isaac Newton’la (1642-1726) başlar. Gökkuşağını ilk anlayan kişi olarak bilinen Newton, seri halindeki deneylerini 1672 yılında yayınlamıştır. Newton, beyaz ışığı bir prizmadan geçirdi ve kırmızı, sarı, turuncu, yeşil, mavi, yeşil ve mor rengi çözümledi. Rengin üç temel ögesi vardır. Renk türü, doygunluğu ve değeri. Renk türü, mavi, kırmızı ve sarı gibi renklerin diğer adıdır. Rengin doygunluğu ya da kroması o rengin saflığıdır. Saflıktaki azalma o rengin yumuşatılmasına ya da matlaşmasına neden olur. (Morton, 1995). Değer, bir rengin göreceli olarak açıklık ve koyuluğudur. Bir renk, beyaz eklenerek açık bir renk, siyah eklenerek de koyu bir renk haline getirilebilir. Renk aynı zamanda sıcaklığına göre sınıflandırılır. Renk çemberinin yarısı sıcak, yarısı ise soğuk renklerden oluşur. Kırmızı ve sarıyla ilişkilendirilen renkler sıcak renklerdir. Bir alanda öne çıkar. Soğuk renkler, mavi ile ilişkilendirilen renklerdir ve daha geri planda kalır. Görsel sıcaklık rengin yoğunluğundan da etkilenebilir. Genel olarak okul öncesi ve ilköğretime yeni başlayan çocuklar sıcak renkleri tercih ederken, daha büyük çocuklar soğuk renkleri tercih eder.(Engelbrecht, 2003)

renk çemberi
ana renkler

Kırmızı, sarı ve mavi renk çemberinde ana renklerdir. Görsel olarak başka renklere parçalanamaz ya da tamamlayıcı parçalara indirgenemez. Ana renklerin her biri birbirinden farklıdır çünkü hiçbir ortak unsurları yoktur. Diğer tüm renkler ana renkler olan sarı, kırmızı ve mavinin karıştırılmasıyla oluşur.

Yeşil, turuncu ve mor(violet) ara renklerdir. Her ara renk, iki ana rengin arasında bir mesafede olur. Yeşil; mavi ve sarının karışımından, turuncu; kırmızı ve sarının karışımından, mor(violet); mavi ve kırmızının karışımından oluşur.. Ara renkler, ana renkler kadar kontrast yaratmayabilir. Her ara rengin ortak bir ana rengi vardır. Turuncu ve mor, kırmızıyı ihtiva ederken, turuncu ve yeşil ortak olarak sarı rengi ihtiva eder.

ara renkler
üçüncül renkler

Ana ve ara renklerin birleşmesinden oluşan renklere de üçüncül renkler denir. Onlar da bir ana renkler bir ara rengin birleşmesinden oluşur. Yani turuncuyla sarının birleşmesinden bir üçüncül renk oluşur. Sıcaklık ve rengi algılama şekli ışıktan etkilenir. Styne(1990) yaptığı çalışmada soğuk renklerle boyanan bir alanın soğuk florasan ışığı altında daha büyük, daha sessiz ve serin göründüğünü, sıcak renklerle boyanan bir alanın da sıcak florasan ışığında daha küçük, daha sıcak ve gürültülü olabildiğini gösterdi. Hızlı yemek yenilip kalkılan restaurantlarda da durum budur. Sıcak renkler iştahınızı açar, sesi uyarır. İnsanlar hemen yiyip kalkmak isterler. Bir mekânda öğrenmeyi teşvik edecek renkleri planlarken bunu bilmek çok önemlidir.

Renk türü, mavi, kırmızı ve sarı gibi renklerin diğer adıdır.


Rengin doygunluğu ya da kroması o rengin saflığıdır. Saflıktaki azalma o rengin yumuşatılmasına ya da matlaşmasına neden olur.
(Morton, 1995).


Değer, bir rengin göreceli olarak açıklık ve koyuluğudur. Bir renk, beyaz eklenerek açık bir renk, siyah eklenerek de koyu bir renk haline getirilebilir.